Θα είναι η Κούβα η επόμενη Βενεζουέλα;
Η κυβέρνηση Τράμπ αναζητά «παράθυρο» για πολιτική αλλαγή στο νησί μέχρι το τέλος του χρόνου
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την εξωτερική τους πολιτική στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική γενικότερα, η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να προκαλέσει πολιτική αλλαγή στην Κούβα μέχρι το τέλος του 2026. Αξιωματούχοι στις ΗΠΑ αξιολογούν ότι το κομμουνιστικό καθεστώς του νησιού είναι πιο ευάλωτο από ποτέ εξαιτίας της οικονομικής δυσπραγίας αλλά και της απώλειας υποστήριξης από τη Βενεζουέλα.
Η κουβανική οικονομία αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις. Η πολύχρονη υποστήριξη από τη Βενεζουέλα, κυρίως μέσω φτηνών εφοδιασμών πετρελαίου, έχει σχεδόν εξαλειφθεί μετά την πρόσφατη ανατροπή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Αυτό έχει αφήσει την Κούβα αποκομμένη από κρίσιμες ενεργειακές ροές, με αποτέλεσμα αυξανόμενες ελλείψεις και διακοπές ρεύματος που βυθίζουν την οικονομία σε ακόμη βαθύτερη κρίση.
Ο Λευκός Οίκος και ανώτεροι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αυτή η εξάρτηση από την πετρελαϊκή υποστήριξη της Βενεζουέλας ήταν για δεκαετίες η «ραχοκοκαλιά» της κουβανικής οικονομίας. Τώρα, χωρίς αυτήν, η Κούβα φαίνεται να πλησιάζει σε κατάσταση κοινωνικοπολιτικής αστάθειας.
Αναζήτηση «πρόθυμων» εντός του Κουβανικού καθεστώτος
Αντί να βασιστεί σε άμεσες στρατιωτικές επιλογές, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να εστιάζει σε μια διαφορετική προσέγγιση: την αναζήτηση κυβερνητικών αξιωματούχων ή παραγόντων εντός Κούβας που ενδέχεται να είναι πρόθυμοι να διαπραγματευθούν μια μεταβατική συμφωνία. Η σκέψη είναι ότι, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα με την αλλαγή καθεστώτος, η στήριξη ή απόσπαση εσωτερικών συμφερόντων θα μπορούσε να επιταχύνει την αποδυνάμωση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Παράλληλα, ο πρόεδρος Τραμπ έχει δημοσίως προτρέψει την ηγεσία της Κούβας να «κλείσει μια συμφωνία πριν να είναι πολύ αργά», υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν πια τη ροή πετρελαίου ή χρηματοδότησης από το εξωτερικό που θα «συντηρεί» το καθεστώς. Μέρος της νέας στρατηγικής περιλαμβάνει επίσης στοχευμένες κυρώσεις κατά προγραμμάτων εξαγωγής υπηρεσιών, όπως οι κουβανικές ιατρικές αποστολές στο εξωτερικό, που αποτελούν σημαντική πηγή σκληρού συναλλάγματος για το κράτος.
Επιπλέον, έχουν επιβληθεί απαγορεύσεις εκδόσεων βίζας σε αξιωματούχους που συνδέονται με αυτές τις αποστολές, μια κίνηση που υπογραμμίζει την άσκηση πίεσης σε μη στρατιωτικές, οικονομικές βάσεις του καθεστώτος.
Μια δύσκολη «εξίσωση» μετάβασης για την Ουάσιγκτον
Παρά τις σαφείς προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, αξιωματούχοι παραδέχονται ότι δεν υπάρχει έτοιμο, λεπτομερές σχέδιο για το πώς θα λάβει χώρα μια πολιτική μετάβαση στην Κούβα. Το κουβανικό καθεστώς, που ελέγχει πολιτικά και κατασταλτικά το νησί για σχεδόν επτά δεκαετίες, δεν διαθέτει οργανωμένη αντιπολίτευση ή δυναμικές κοινωνικές δομές που θα μπορούσαν εύκολα να αναλάβουν ηγετικό ρόλο μετά από μια ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση.
Παρ’ όλα αυτά, η Ουάσινγκτον βλέπει στην τρέχουσα συγκυρία μια μοναδική ευκαιρία, ιδιαίτερα μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα που οδήγησε στην ανατροπή του Μαδούρο μια εξέλιξη που, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, λειτουργεί και ως «πρότυπο» αλλά και ως «προειδοποίηση» για την Κούβα.
